Poradnik rehabilitacji: schody po endoprotezie kolana · Artronica
Po schodach można często zacząć chodzić jeszcze przed wypisem ze szpitala, jeśli pacjent porusza się bezpiecznie i został nauczony odpowiedniej techniki. Początkowo zwykle wchodzi się i schodzi krok po kroku z użyciem poręczy oraz kuli lub innego zaleconego sprzętu. Powrót do naprzemiennego chodzenia po schodach zależy od siły mięśniowej, zakresu ruchu, bólu, obrzęku i stabilności.
Schody po endoprotezie kolana – najważniejsze w 30 sekund
- schody są często ćwiczone z fizjoterapeutą jeszcze przed wypisem, jeśli są potrzebne w domu,
- początkowo najbezpieczniejszy jest sposób „krok po kroku”,
- wchodząc, zwykle zaczyna się od nogi nieoperowanej,
- schodząc, zwykle najpierw ustawia się pomoc do chodzenia i nogę operowaną,
- powrót do naprzemiennego chodu po schodach może zająć tygodnie lub miesiące.
Schody po endoprotezie kolana – czy po endoprotezie kolana można chodzić po schodach od razu?
Tak, u części pacjentów schody są ćwiczone już podczas pobytu w szpitalu. Newcastle Hospitals NHS opisuje rozpoczęcie pionizacji i chodzenia nawet kilka godzin po zabiegu, a następnie – jeśli wymaga tego sytuacja domowa – trening stopni lub schodów przed wypisem.
Nie oznacza to jednak, że każdy pacjent powinien samodzielnie próbować schodów w pierwszej dobie. Moment rozpoczęcia zależy od stanu ogólnego, siły kończyny, działania znieczulenia, równowagi oraz zaleceń zespołu prowadzącego.
Schody po endoprotezie kolana – jak prawidłowo wchodzić po schodach po endoprotezie?
Na początku stosuje się prostą zasadę: wchodząc – najpierw noga nieoperowana. Następnie dołącza noga operowana i pomoc do chodzenia. Ten sposób ogranicza obciążenie operowanej strony w momencie podnoszenia ciała na kolejny stopień.
- stań blisko stopnia i stabilnie chwyć poręcz,
- wejdź na stopień nogą nieoperowaną,
- dostaw nogę operowaną,
- przenieś kulę lub inną pomoc zgodnie z instrukcją fizjoterapeuty.
Jeżeli używasz dwóch kul, fizjoterapeuta może nauczyć Cię innego ustawienia sprzętu zależnie od obecności poręczy. Nie kopiuj techniki z internetu bez sprawdzenia, czy odpowiada Twojej sytuacji.
Schody po endoprotezie kolana – jak schodzić po schodach?
Przy schodzeniu kolejność jest odwrotna. Zwykle najpierw na niższy stopień ustawia się pomoc do chodzenia, następnie nogę operowaną, a na końcu nogę nieoperowaną. Poręcz powinna być wykorzystywana zawsze, gdy jest dostępna.
Jeśli schody są wąskie, śliskie albo nie mają poręczy, warto przed powrotem do domu omówić z fizjoterapeutą alternatywną technikę lub czasowe ograniczenie korzystania z nich.
Schody po endoprotezie kolana – kiedy można chodzić po schodach naprzemiennie?
Nie ma jednego terminu dla wszystkich. Powrót do normalnego, naprzemiennego chodzenia po schodach wymaga odpowiedniej siły mięśnia czworogłowego, kontroli kolana, zakresu ruchu i równowagi. Royal Berkshire NHS wskazuje, że w okresie 3–6 miesięcy wielu pacjentów powinno być już zdolnych do codziennych aktywności, w tym normalnego pokonywania schodów.
To jednak orientacyjny przedział, a nie cel, który każdy musi osiągnąć w konkretnym tygodniu. U niektórych osób poprawa następuje wcześniej, u innych później.
Schody po endoprotezie kolana – co utrudnia chodzenie po schodach?
- słabszy mięsień czworogłowy uda,
- ból przy obciążaniu kończyny,
- utrzymujący się obrzęk,
- ograniczone zgięcie lub wyprost kolana,
- niepewność i obawa przed upadkiem,
- brak poręczy lub niekorzystna konstrukcja schodów.
Jeżeli schody nadal sprawiają duży problem, nie oznacza to automatycznie, że rehabilitacja przebiega źle. Często jest to jedna z trudniejszych codziennych czynności, ponieważ wymaga jednocześnie siły, równowagi i odpowiedniego zakresu ruchu.
Czy potrzebny jest konkretny kąt zgięcia kolana?
Schody wymagają większego zgięcia kolana niż zwykłe chodzenie po płaskiej powierzchni, ale sama liczba stopni nie powinna być jedynym kryterium gotowości. Liczą się również siła, kontrola ruchu, stabilność i ból.
Więcej o zakresie ruchu przeczytasz tutaj: Zgięcie kolana po endoprotezie – jak interpretować zakres ruchu?.
Kiedy nie próbować schodów samodzielnie?
- gdy noga wyraźnie się ugina,
- gdy występują zawroty głowy lub osłabienie,
- gdy ból jest silny i narasta przy obciążaniu,
- gdy nie potrafisz stabilnie korzystać z kul lub poręczy,
- gdy pojawił się nagły, duży obrzęk albo nowe objawy pooperacyjne.
W takich sytuacjach bezpieczniej jest skontaktować się z fizjoterapeutą lub zespołem prowadzącym i ponownie przećwiczyć technikę.
Najczęstsze pytania
Czy przed wypisem ze szpitala trzeba umieć chodzić po schodach?
Jeżeli w domu są schody, wiele oddziałów sprawdza tę umiejętność przed wypisem. Nie jest to jednak identyczny wymóg w każdej placówce.
Którą nogą wchodzi się pierwszą?
Na początku zwykle wchodzi się najpierw nogą nieoperowaną, a następnie dostawia nogę operowaną.
Którą nogą schodzi się pierwszą?
Przy schodzeniu zwykle najpierw ustawia się pomoc do chodzenia i nogę operowaną, a następnie nogę nieoperowaną.
Kiedy można zrezygnować z poręczy?
Dopiero gdy chodzenie po schodach jest stabilne i bezpieczne. Nie warto traktować rezygnacji z poręczy jako celu samego w sobie.
Źródła
- NHS – Recovering from a knee replacement
- Newcastle Hospitals NHS – Knee replacement surgery
- Royal Berkshire NHS – Advice and exercises after total knee replacement
Materiał ma charakter edukacyjny i nie zastępuje indywidualnej instrukcji fizjoterapeuty ani zaleceń pooperacyjnych.
